Localizador para persoas con alzhéimer: GPS, reloxos, apps e teleasistencia, cos seus límites

Cando a unha persoa maior lle diagnostican alzhéimer ou outra demencia, a desorientación adoita chegar antes ca a dependencia: durante meses ou anos segue saíndo soa a mercar, a pasear, á misa. É xusto a etapa na que un localizador ten sentido, e tamén a etapa na que aínda pode (e debe) decidir sobre el.

Primeiro, o consentimento

Mentres a persoa conserve capacidade, o localizador é seu: explícaselle, ensínaselle e decide. Levar algo que te segue sen sabelo non é coidado, é outra cousa. Cando a capacidade se perde, a decisión pasa á familia ou a quen teña a titoría, e aínda así convén elixir o menos invasivo que funcione, e revisalo co médico e os servizos sociais. En España, o consentimento e a protección de datos de saúde están regulados; un localizador nunha persoa que non pode consentir é unha medida de protección, non unha comodidade.

As opcións, de máis a menos axeitada

1. Teleasistencia móbil

Os servizos de teleasistencia de comunidades e concellos teñen versións móbiles: un terminal con GPS e botón que conecta cunha central as 24 horas, pensado para quen sae da casa. É a opción con persoas ao outro lado e, a miúdo, a máis barata ou gratuíta. Pídese nos servizos sociais.

2. Localizadores GPS con SIM (reloxo ou colgante)

Aparellos con GPS e tarxeta SIM propios, ás veces con peche para que non o quite, aviso se sae dunha zona habitual e botón de axuda que chama á familia. Algúns concellos préstanos (Mazarrón, en Murcia, presta reloxos localizadores a familias de persoas con alzhéimer). O que hai que mirar: batería (un día ou dous), cobertura 4G, precisión en interiores, cota da SIM e, sobre todo, que a persoa o leve posto.

3. Un móbil cunha app de localización familiar

Só se a persoa usa móbil e o leva enriba con batería. Entón unha app de círculo dá o mapa, o «estou ben» e os avisos; en Mi Estela, o Modo Maior (letra grande, poucos botóns) e o chequeo suave (se leva moitas horas sen se mover, avisa a quen ela elixiu; actívao ela) axudan nas fases iniciais. Dicímolo claro: cando a persoa xa non manexa o móbil ou o esquece na casa, unha app deixa de servir, e nunca substitúe a teleasistencia nin as emerxencias.

4. O que non serve (ou serve mal)

• Un AirTag no bolso ou no abrigo: non é en tempo real, depende de que haxa iPhones preto, non ten botón de axuda e fai saltar alertas nos móbiles doutras persoas. Apple di que non é para persoas. Por que.
• Compartir localización por WhatsApp: dura 8 horas e hai que activalo cada vez.
• Apps que prometen localizar polo número de teléfono: non existen.

O que axuda ademais do aparello

• Unha tarxeta na carteira e unha pulseira con nome e teléfono de contacto.
• Avisar os veciños, o bar e á farmacia de sempre: a rede de barrio atopa antes ca o GPS.
• Rutinas de saída a horas fixas, que son máis fáciles de acompañar.
• As asociacións de familiares de alzhéimer de cada provincia orientan sobre todo isto e coñecen os recursos locais.

Fontes

• Concello de Mazarrón: préstamo de reloxos localizadores para persoas con alzhéimer
• IMSERSO: definición do servizo de teleasistencia
• Apple: unha actualización sobre o AirTag e o rastrexo non desexado (10 feb 2022)